Megin stefnumálin

Það þarf að taka til hendi á Íslandi og hefja stórfellt endurreisnarstarf. Viðreisnin verður að grundvallast á sjónarmiðum jöfnuðar og félagshyggju og uppgjöri við öfgafrjálshyggju síðustu ára.  Til þeirra verka þarf að velja fólk með víðtæka þekkingu og fjölbreytta reynslu. Fólk með kjark og áræði og skýra framtíðarsýn. Ég tel mig búa yfir þessum eiginleikum.

Áherslur í málefnum heimilanna

Björgunaraðgerðir í þágu heimilanna þola enga bið. Heimilin hafa orðið fyrir alvarlegum áföllum í  kjölfar bankahrunsins. Það er forgangsverkefni að fjölga störfum til að draga úr atvinnuleysi. Samdráttur í tekjum, samfara aukinni greiðslubyrði lána, setur sjálfan grundvöll hverrar fjölskyldu, heimilið, í hættu. Þessa þróun þarf að stöðva og tryggja að fjölskyldur missi ekki íbúðarhúsnæði sitt.

Ég legg sérstaka áherslu á:

• Að komið verði á fót opinberum fasteignafélögum sem geti yfirtekið skuldsettar eignir.

• Að fólki verði tryggður réttur til áframhaldandi búsetu í íbúðum sem það missir, með búseturétti og kaupréttarákvæðum.

• Að ungu fólki verði tryggð aukin tækifæri til að stofna heimili í gegnum félagslegt húsnæðiskerfi á viðráðanlegum kjörum.

• Eflingu velferðarkerfisins, með sérstaka áherslu á forvarnir og lýðheilsu.

Áherslur í efnahags- og atvinnumálum

Það þarf að tryggja efnahaglegan stöðugleika. Til þess þarf að styrkja undirstöðurnar og koma gjaldmiðilsmálum í ásættanlegt horf. Það verður ekki gert nema með inngöngu í Evrópusambandið og með upptöku Evru.  Í kjölfarið verður hægt að afnema verðtryggingu. Endurreisnin verður að taka mið af hagsmunum launafólks – fólksins sem skapar verðmætin.

Ég legg sérstaka áherslu á:

• Að nýta betur tækifæri í ferðaþjónustu, landbúnaði og ylrækt

• Fullvinnslu og betri nýtingu sjávarfangs

• Eflingu þekkingar og markaðsstarfs í sjávarútvegi

• Sjálfbæra nýtingu auðlinda í þágu atvinnulífsins og verðmætasköpunar fyrir þjóðarbúið

• Hvalveiðar í samráði við ferðaþjónustuna

Hér á eftir mun ég fjalla um einstaka þætti, eftir því sem efni og ástæður gefa tilefni til:

Um menntamál

Ég hef um árabil unnið að uppbyggingu símenntunar og fullorðisfræðslu hér á landi. Því starfi mun ég fylgja eftir af öllu afli komist ég til áhrifa á pólitískum vettvangi.

Vinna verður að því að búa til framhaldsskóla fyrir alla og það í nánu samstarfi við leik- og grunnskólann. Það er nauðsynlegt að koma til móts við nemendur með sértæka námsörðugleika  þannig að þeir geti haldið sjálfsvirðingu sinni í skólanum og útskrifast sem fullgildir verkmenn út í atvinnulífið. Ekki er síður nauðsynlegt  að standa við bakið á sterkum nemendum, örva þá og styrkja í hvívetna til enn frekari  dáða í náminu. Gleymum því ekki að menntunin gerir okkur mennsk.

Um sjávarútvegs og fiksveiðimál

Ég legg áherslu á sjálfbæra nýtingu auðlinda í þágu atvinnulífsins og verðmætasköpunar. Ábyrgar veiðar byggja á vísindalegu mati, markvissu eftirliti, hagkvæmni og umhverfissjónarmiðum.

Eftirfarandi atriði gætu skilað betri sjávarútvegs- og vinnslufyrirtækjum en við búum við í dag, þar sem samfélagsleg ábyrgð og samfélagslegir hagsmunir eru í fyrirrúmi öflugs atvinnulífis í fiskveiðum og fiskvinnslu, þar sem framleiðsla verðmætrar gæðavöru tryggir arðbær, örugg og vel launuð störf til langs tíma.

1. Samfélagsleg skilyrði og ábyrgð kvótahafa

Setja þarf reglur um samfélagsleg skilyrði og ábyrgð kvótahafa, meðan kerfið er ekki aflagt, til að koma í veg fyrir fyrirvaralausar hópuppsagnir án mótvægisaðgerða og án samráðs við viðkomandi sveitafélög, Vinnumálastofnun og stéttarfélög starfsfólks.

2. Endurmenntun og fullorðinsfræðsla

Efla starfsfærni fiskvinnslufólks til annarra starfa með endurmenntun og fullorðinsfræðslu. Efla þarf enn frekar Fræðslumiðstöð atvinnulífsins og símenntunarmiðstöðvar auk þess sem viðbótarframlag þarf úr ríkissjóði, umfram framlag atvinnurekenda í fræðslusjóði aðila vinnumarkaðarins til að takast á við aukin verkefni fullorðinsfræðslunnar á landsbyggðinni.

3. Kvöð um að vinna afla innanlands

Útflutningur á ,,gámafiski” er verulegur eða 55 þúsund tonn, mest í ýsu, en einnig þorskur. Miklir hagsmunir eru fólgnir í því fyrir fiskvinnslufólk að vinna þann afla hér á landi.

4. Auka þarf nýsköpun í vinnslu og verðmæti sjávarafurða. Merkjavara.

Styrkja þarf verkefnabundnar leiðir, nýsköpun í sjávarútvegi og vinnslu sjávarafurða til að auka verðmæti þess afla sem enn er veiddur hér við land. Efla þarf vöruþróun, nútímalega markaðsvæðingu og fullvinnslu afurða innanlands m.a. verðmætrar ,,merkjavöru.” 

5. Um hvalveiðar og ferðaþjónustu.

Gæta verður þess að hvalveiðar verði ekki leyfðar nema í sátt og í samráði við ferðaþjónustugreinar og hvalaskoðunarfyrirtæki. Ferðaþjónustan er afar þýðingarmikil og vaxandi frumatvinnugrein á Íslandi. Ég tel að vel megi samræma sjónarmið beggja greinanna, þannig að sem flestir geti vel við unað.

Afleiðingar kvótakerfinsins

Starfsfólk í fiskvinnslu fækkaði frá árinu 1997 um 31% eða 2628 til ársins 2006, úr 8424 í 5796. Fækkun milli áranna 2003 og 2006 var um 15% eða 1004. Enn fækkar í greininni bæði vegna minnkandi afla og sem afleiðing af kvótakerfinu. Um 1000 störf glötuðust  í fiskvinnslu árið 2008. Þessari þróun er unnt að snúa við og auka verðmætasköpun.

Útvegsmenn geta landað afla hvar sem þeim sýnist, jafnvel í útlöndum, án nokkurrar samfélagslegrar ábyrgðar. Hagræðingu og hagkvæmni er borið við. Uppsagnir og óvissa  hefur atgerfisflótta í för með sér í fiskvinnslugreinum.

Gríðarlegt fjármagn hefur horfið úr íslenskum sjávarútvegi á undaförnum árum. Greinin hefur veikst og er afar skuldsett. Skuldir útvegsfyritækja eru nú taldar vera um 500 milljarðar króna, sem er rösklega þrefalt útflutningsverðmæti sjáfarafurða 2008. Óvíst er, hvort útflutningsfyrtæki geti borið svo þungar skuldir til langframa á eigninspýtur. Hagkvæm fiskveiðistjórnun hefði leitt til eignamyndunar en ekki skuldasöfnunar. Núverandi fiskveiðistjórnunarkerfi með tilheyrandi brottkasti og löndun framhjá vigt verður að uppræta. Ég mun leggja mitt af mörkum til þess.

Nýsköpun í sjávarútvegi er lítil sem engin, vísindaleg nálgun í fiskvinnslu, menntun, markaðs- og þróunarvinna er í skötulíki. Talið er að 10-15% af útflutningsverðmæti íslenskra sjávarafurða fari í erlenda milliliði og markaðsaðila.