Það vita allir sem vilja vita að sérhagsmunir LÍÚ af því að ganga ekki í ESB eru miklir. Það ættu þeir að segja í stað þess að bygga á villandi málflutningi og því sem Frakkar nefna ,,désinformation” eða rangupplýsingum. Friðrik J Arngrímsson, framkvæmdastjóri LÍÚ beitti rangupplýsingum í framsögu á fundi Alþjóðamálastofnunar H.Í. 30. apríl s.l. sem er tilefni þessarar greinar.
Í fyrsta lagi telur LÍÚ ekki vera tímabært að sækja um aðild að ESB, þar sem fiskveiðistefnan sé í endurskoðun og við mundum með ESB aðild gefa eftir forræðið yfir fiskimiðunum. Endurskoðunin ,,staðfesti að Ísland hafi enga tryggingu til auðlindanýtingar til langframa.” Það þýði að reglan um hlutfallslegan stöðugleika, sem tryggir Íslendingum einum, samkvæmt gildandi reglum ESB, aðgang að fiskistofnunum við Ísland, ,,geti verið afnumin hvenær sem er,” samkvæmt orðum Friðriks. Þetta er rangupplýsing.
Rétt er að staðfesting á fiskveiðikvóta ESB er miðlæg og tekin í Brussel. Það er gert til að tryggja að þær þjóðir sem eiga kvóta á sameiginlegum miðum gangi ekki of nærri fiskistofnunum, heldur styðjist við vísindalega nálgun og viðtækan samráðsferil allra sem hagsmuna hafi að gæta af veiðunum. Endurskoðun fiskveiðistefnu ESB er hluti af þessum ferli. Að því er Ísland varðar yrði leitað til Íslands um þátttöku í ákvarðanaferlinu, þ.e. Hafró, sem sérfræðings á Íslandsmiðum sem og íslenskra hagsmunaaðila, þ.e. útgerðar, sjómanna og landverkafólks. Staðfesting ESB á fiskveiðistefnunni á þannig að tryggja grundvallarsjónarmið. Hún er ekki fyrimæli að ofan. Sérstaða Íslands í þessu samhengi er augljós: ESB-þjóðir eiga ekki, samkvæmt eigin reglum, rétt á neinum kvóta í íslenskri fiskveiðilögsögu og við þurfum af þeim ástæðum ekki að óttast um íslenskan sjávarútveg við ESB aðild. Þvert á móti má halda því fram að sérstaða Íslands og grundvallarhagsmunir okkar af fiskveiðum séu svo augljósir öðrum þjóðum að auðvelt verði að finna lausn í aðildarsamningi Íslands ,,sem tryggir framtíð útvegs á Íslandi, á svipaðan hátt og verið hefur og að slíkur samningur rúmist innan hinnar sameiginlegu fiskveiðistefnu ESB,” svo vitnað sé til Joe Borg sem fer með sjávarútvegsmál í framkvæmdastjórn ESB. (Frétt í Mbl. 1. maí s.l.).
Í öðru lagi fullyrðir LÍÚ að það sé á valdi ráðherraráðs ESB að ákveða kvóta en ,,á þeim vettvangi fengjum við aðeins 3 atkvæði af 345 (vægisatkvæði) og allir sæju ,,hve áhrifalítil við yrðum um okkar málefni, okkar auðlind,” sagði Friðrik á fundinum. Þetta er líka rangupplýsing.
Ákvarðanir um fiskveiðistefnu ESB, eins og í öðrum málaflokkum, eru einungis teknar af þeim ríkjum sem hlut eiga að máli. Austurríkismenn, sem ekki eiga land að sjó, taka t.d. ekki þátt í ákvörðun um fiskveiðistefnuna. Íslendingar einir koma að ákvörðun kvóta á staðbundnum stofnum við Ísland og ákvörðun um deilistofna í Norður-Atlantshafi yrði tekin af þeim ráðherrum sem eiga þar hagsmuna að gæta, þ.e. 9 þjóðum af 27 og svo Íslandi. Við slíkar aðstæður er aldrei beitt vægi atkvæða. Aukinn meirihluti, með vægi, er notaður ef þvinga á einstakar þjóðir undir vilja meirihlutans. Við slíkar aðstæður þarf 2/3 núna en samkvæmt Lissabonsamkomulaginu, sem er í staðfestingarferli, verða 15 af 27 þjóðum að samþykkja og þær þjóðir verða að hafa a.m.k. 65% íbúafjölda ESB á bak við sig. Vel má vera að vænisýki LÍÚ sé á svo háu stigi, að útvegsmenn trúi því að 65% íbúa Evrópu sjái sér hag í því að rústa íslenskan sjávarútveg en það er auðvitað af og frá. Mér liggur við að snúa orðum Friðriks á hvolf og segja: Allir hljóta að sjá hve áhrifamikil við yrðum um okkar málefni, okkar auðlind, innan fiskveiðistefnu ESB.
Í þriðja lagi heldur LÍÚ því fram að ef Ísland gerist aðili að ESB yrði ,,hafið umhverfis Ísland Evrópusambandshaf” og umboð til samninga um hlutdeild í deilistofnum flyttist til ESB. Það er að vísu rétt að ESB kæmi að nafninu til fram fyrir hönd okkar í viðræðum okkar við t.d. Noreg og Færeyinga um sameiginlega stofna. Það breytir hins vegar engu um okkar hagsmuni á grundvelli reglunnar um hlutfallslegan stöðugleika. Í þessu sambandi hefur Friðrik áhyggjur af makrílveiðum Íslendinga. Þar höfum við litla sem enga veiðireynslu og fengjum þess vegna lítinn kvóta eða engan. Þar tek ég undir með Friðriki og bæti við. Rányrkja Íslendinga, þvert á vísindalega nálgun, á þessum verðmæta manneldisfiski til bræðslu mun líklega hvorki skapa okkur samúð né framtíðarkvóta í makríl innan ESB og þá erum við farin að nálgast kjarnann í sérhagsmunastefnu LÍÚ.
Lífríkið í hafinu umhverfis Ísland er ekki einkamál Íslendinga. Það eru skammtímasjónarmið sem ekki ganga upp á tímum umhverfisverndar og sjálfbærni. Það er einmitt það sem ESB á við þegar ,,Grænbókin” um sjávarútvegsstefnuna segir að ekki sé lengur hægt að horfa til sjávarútvegs án samræmis í öðrum málaflokkum sem snerta hafið og nýtingu þess. Þegar ríður á að vernda lífríki jarðar, stunda vistvænar veiðar og ákveða aflamark með vísindalegri nálgun, virðist hagsmunagæsla LÍÚ fara að sérhagsmunum kvótaeigenda. Í mínum huga eru það hins vegar afar mikilvæg rök fyrir aðild Íslands að ESB, að tryggja farveg fyrir sjónarmið og hagsmuni starfsfólks í sjávarútvegi og fiskvinnslu á Íslandi, langt umfram það sem nú er. Við mótun fiskveiðistefnu ESB skiptir máli hverjir hagsmunir viðkomandi svæðis eru vegna atvinnugreinarinnar sem slíkrar, en ekki bara þröngir sérhagsmunir útvegsmanna.
Í fjórða lagi hafnar Friðrik styrkveitingum til sjávarútvegs innan ESB, telur það skekkja samkeppnisstöðu fyrirtækja og draga úr hagkvæmni. Sú staðreynd blasir hins vegar við að engin atvinnugrein hefur notið meiri styrkja en íslenskur sjávarútvegur hér á landi síðastliðin 70 ár. Þá er ekki átt við gjafakvótakerfið, heldur endalausar gengisfellingar þar sem ,,vanda sjávarútvegsins” er velt yfir á almenning. Hagsmunir LÍÚ af því að geta viðhaldið krónunni og dílað með gjaldeyri í útlöndum eða stundað fjárfestingastarfsemi eru skýrir í ljósi sögunnar, þótt því sé ekki haldið upp í gráðið. Pólitísk áhrif LÍÚ undanfarna áratugi eru einnig ljós, en undan þeim mundi fjara í alþjóðlegu eftirlitskerfi og regluverki Evrópusambandsins. Það er kannski þar sem skóinn kreppir fyrir LÍÚ.
Þegar Aðalstein Leifsson, lektor, rökstuddi í Morgunblaðsgrein 29. apríl s.l. að við gætum samið við ESB um sjávarútveg, ásakaði upplýsingafulltrúi LÍÚ, Sigurður Sverrisson hann fyrir ,,villandi og óábyrga umræðu ” hér í blaðinu þann 1. maí s.l. Sömu orð notaði Friðrik þegar undirritaður leyfði sér að gagnrýna rangupplýsingar hans á ofannefndum fundi. Meti nú hver fyrir sig.